Datganoli cyflog ac amodau gwaith athrawon - er gwell neu er gwaeth?

Mae UCAC yn gefnogol iawn o’r gwelliant a gynigwyd i Bil Cymru yn ddiweddar, sef i ddatganoli’r cyfrifoldeb dros gyflog ac amodau gwaith athrawon i Lywodraeth Cymru. 
 
Pam? Er lles athrawon Cymru.
 
Mae Llywodraeth San Steffan o blaid cyfundrefn gyflog leol ac yn parhau i erydu hawliau cyflog athrawon Cymru a Lloegr er mwyn cyrraedd y nod.  
 

Cefndir

Mae UCAC:
  • o blaid cyfundrefn genedlaethol ar gyfer athrawon Cymru
  • o’r farn mai datganoli’r cyfrifoldeb dros gyflog ac amodau gwaith yw’r unig ffordd i ddiogelu cyflog athrawon Cymru
  • yn pwysleisio bod rhaid cynllunio’r dyfodol mewn trafodaeth gyda’r undebau sydd yn cynrychioli’r proffesiwn
  • wedi arwain y drafodaeth am ddatganoli cyflogau ac amodau gwaith i Gymru.
Mae UCAC wedi galw ar Lywodraeth Cymru i ystyried, fel mater o flaenoriaeth, pa fath o fecanwaith bydd mwyaf addas ar gyfer ymdrin â’r cyfrifoldeb dros gyflog ac amodau gwaith. Mae angen rhoi ystyriaeth fanwl i’r opsiynau sydd yn cynnwys:
  • Corff tebyg i’r STRB (School Teachers’ Review Body) yn rhoi argymhellion i’r Llywodraeth
  • Trefn negodi ar y cyd (undebau, cyflogwyr, Llywodraeth)
  • Trefn negodi ond gyda chorff annibynnol arbenigol yn cynghori
  • neu gyfundrefn wahanol eto
Mae angen achub y cyfle hwn i sefydlu gwell cyfundrefn a strwythur i athrawon Cymru nag sydd yn bodoli ar hyn o bryd. 
 
Mae’n holl bwysig caniatáu amser i gynllunio a sicrhau bod y mecanwaith yn ei le pan ddaw Bil Cymru yn Ddeddf.  Nid yw oedi’n opsiwn.

Beth sydd o'i le ar y gyfundrefn Cymru / Lloegr presennol?

Beth sydd o’i le ar y gyfundrefn Cymru / Lloegr presennol?
 
Ers cyfnod Michael Gove fel Ysgrifennydd Gwladol, mae’r agenda ar gyfer diwygio ysgolion Lloegr wedi gyrru’r penderfyniadau am gyflog ac amodau gwaith athrawon Cymru.  
 
Mae Llywodraeth San Steffan wedi mynd ati i gyflwyno mwy o bŵer i Lywodraethwyr dros ddod i benderfyniad am gyflog athrawon unigol (yng Nghymru a Lloegr).   Mae gosod mwy o hawl dros benderfyniadau cyflog yn nwylo cyflogwyr yn baratoad ar gyfer troi mwy o ysgolion Lloegr yn academïau.   O’r herwydd mae llawer o ansicrwydd yn perthyn i’r gyfundrefn Cymru / Lloegr bresennol.
 
Nid oes unrhyw archwaeth yng Nghymru dros ddatblygu trefn cyflog lleol ond ers 2013 mae Llywodraeth San Steffan wedi caniatáu ac annog mwy o ryddid lleol. Mae cyfundrefn gyflog leol wedi cychwyn ac mae’n parhau i ddatblygu.
 
Ydy athrawon Cymru a Lloegr yn debygol o gael cyflog cyfartal o dan drefn ddatganoledig?
 
Mae’r sicrwydd oedd arfer bodoli bod athrawon yn cael eu talu’n gyfartal am swyddi tebyg ar gyfnodau penodol yn eu gyrfa wedi hen ddiflannu. 
 
Nid oes sicrwydd mwyach, hyd yn oed, bod athrawon mewn ysgolion cyfagos yn derbyn cyflog tebyg.
 
Cred UCAC bod datganoli’n:
gyfle i sicrhau tegwch i bob athro yng Nghymru o fewn cyfundrefn genedlaethol
gyfle i osgoi loteri cod post am gyflog ac amodau gwaith
gyfle i ddiogelu athrawon Cymru rhag rhagor o newidiadau niweidiol i’r strwythur cyflogau 
 
Ers Medi 2013 mae Llywodraeth San Steffan wedi newid y strwythur cyflogau er gwaethaf.  Nid oes modd amddiffyn athrawon Lloegr rhag hyn ond mae datganoli’n cynnig cyfle i ni amddiffyn athrawon Cymru.

Pa newidiadau sydd wedi niweidio Strwythur Cyflogau athrawon?

Mae’r strwythur cyflogau wedi newid, er gwaethaf, ers 2013 gan gynnwys:
  • cael gwared ar y 9 pwynt cyflog oedd arfer bodoli ar gyfer athrawon dosbarth (pwyntiau penodol ar y prif raddfa a’r raddfa uwch)
  • sefydlu ystodau cyflog gydag isafswm ac uchafswm yn unig 
  • rhoi’r hawl i bob ysgol yn unigol bennu pwyntiau penodol rhwng yr isafswm a'r uchafswm; gall hyn olygu anghysondeb llwyr yng nghyflogau athrawon  
  • dileu’r chwe phwynt profiad gorfodol – un am bob blwyddyn o brofiad   
  • cael gwared ar hygludedd cyflog (y disgwyliad bod athro dosbarth wrth symud ysgol yn cael cychwyn  - fel isafswm - ar y lefel cyflog oedd yn derbyn yn ei swydd diwethaf); golyga hyn bod hawl talu llai i athro nag oedd yn ennill gynt mewn ysgol arall
  • cael gwared ar y disgwyliad i athro sydd yn dychwelyd i weithio ar ôl toriad, dderbyn cyflog ar bwynt sydd yn adlewyrchu profiad blaenorol; golyga hyn gellir talu athro llai nag oedd yn derbyn cyn y toriad gyrfa a llai nag athrawon llawer llai profiadol
  • dileu’r hawl awtomatig bod cais mewn un ysgol ar gyfer cyrraedd yr uwch raddfa gyflog (yr ystod cyflog uwch newydd) yn berthnasol mewn ysgol arall; gallai hyn olygu bod rhaid gwneud cais arall i gyrraedd yr ystod cyflog uwch wrth symud ysgol 
  • gwneud tâl yn ôl perfformiad yn statudol ers penderfyniadau cyflog Medi 2014
  • peidio â chaniatáu codiad cyflog chwyddiant awtomatig i bob athro; yn hytrach cyflwyno codiad cyflog cyfartalog (average pay rise); golyga hyn gallai rhai dderbyn llai na’r cyfartalog (neu dim) ac eraill derbyn mwy.
Pam nad yw athrawon Cymru’n ymwybodol iawn o’r newidiadau hyn? 
 
Ers cyflwynwyd y newidiadau hyn i'r strwythur cyflogau athrawon, mae'r undebau wedi cyd-weithio gyda'r Awdurdodau Lleol a Chonsortia yng Nghymru i amddiffyn athrawon Cymru rhag y niwed. 
 
Rydym wedi sicrhau bod ganddynt bolisïau cyflog enghreifftiol i argymell i ysgolion sydd yn cynnwys cymaint o’r hen hawliau ag sydd yn bosib cynnwys, heb dorri’r gyfraith. 
 
Mae’r undebau, felly, wedi gorfod bargeinio’n lleol ers 2013 i ddiogelu hawliau cyflog athrawon Cymru.
 
Mae UCAC wedi:
  • pwyso am gysondeb ar draws Cymru 
  • pwyso am y telerau gorau posib i athrawon Cymru
  • cymryd rhan flaenllaw yn y trafodaethau i ddiogelu athrawon Cymru rhag y penderfyniadau cyflog niweidiol hyn.
Mae eraill wedi brwydro dros gadw’r gyfundrefn Cymru / Lloegr niweidiol hwn gan ddadlau y bydd athrawon Cymru ar eu colled o dan gyfundrefn ddatganoledig. 
 
Pwyswn arnoch chi i ystyried eto'r rhestr uchod o newidiadau niweidiol sydd yn ein harwain i lawr llwybr cyflog lleol, y farchnad llafur a loteri cod post ar gyfer cyflogau ac amodau gwaith athrawon.
 
Mae datganoli cyflog ac amodau gwaith yn dod yn realiti - a chred UCAC bod y dystiolaeth o’r hyn sydd wedi digwydd ers 2013 yn awgrymu y bydd datganoli’r cyfrifoldebau er lles athrawon Cymru.
 
Beth yw eich barn chi? Ydy cyflog athrawon Cymru yn ddiogel o dan y gyfundrefn bresennol? 

UCAC yn barod am y newid

Mae UCAC yn edrych ymlaen at gael y cyfle i drafod cyflog ac amodau gwaith cenedlaethol i athrawon Cymru, yng Nghymru. 
Fe ddown at y bwrdd gyda blynyddoedd o brofiad:
  • o baratoi a chyflwyno tystiolaeth ysgrifenedig i’r STRB yn Llundain fel rhan o’r cylch blynyddol 
  • o drafod materion cyflog ac amodau gwaith wyneb i wyneb gyda’r STRB (School Teachers’ Review Body) a’r Adran Addysg yn San Steffan. 
UCAC yw’r unig undeb gyda Swyddogion o Gymru’n paratoi tystiolaeth ac yn mynychu’r cyfarfodydd allweddol hyn yn Llundain. 
 
UCAC yw’r unig undeb gyda Swyddogion o Gymru’n cyfrannu at drafodaethau ar lefel Cymru a Lloegr am gyflog ac amodau gwaith.
 
Croesawn ddyfodiad cyfundrefn addysg a fydd yn gyfan gwbl ddatganoledig a’r cyfle i sefydlu cyfundrefn genedlaethol, deg, tryloyw, i ddiogelu hawliau cyflog ac amodau gwaith athrawon Cymru.
 
Rydym yn awyddus i ddefnyddio’n profiad helaeth i sicrhau bod y gyfundrefn orau yn cael ei sefydlu.
 
Ymunwch gyda ni i wireddu hyn.

I ddarllen brîff UCAC yn llawn am ddatganoli cyflogau ac amodau gwaith athrawon, cliciwch yma.

Am wybodaeth bellach cysylltwch ar 01970 639950 neu Mae'r cyfeiriad e-bost yn cael ei warchod rhag spam bots. Mae angen alluogi Javascript i'w weld.